Trung tâm Vũ trụ Việt Nam được xây dựng tại Khu Công nghệ cao Hòa Lạc (Hà Nội).

Dự án được triển khai với hai mục tiêu :

– Xây dựng hạ tầng trung tâm vũ trụ hiện đại, tiếp nhận chuyển giao công nghệ để từng bước làm chủ công nghệ vệ tinh quan sát Trái đất

– nâng cao năng lực phòng chống thiên tai, ứng phó biến đổi khí hậu, quản lý tài nguyên và giám sát môi trường thông qua dữ liệu viễn thám, phục vụ phát triển kinh tế – xã hội và bảo đảm an ninh quốc gia.

Dự án gồm ba hợp phần chính :

– Xây dựng cơ sở hạ tầng Trung tâm Vũ trụ Việt Nam

– chế tạo và phóng vệ tinh quan sát Trái đất LOTUSat-1 sử dụng cảm biến radar khẩu độ tổng hợp (SAR)

– tiếp nhận chuyển giao công nghệ thông qua đào tạo và phát triển nguồn nhân lực công nghệ vũ trụ.

Từ nhiều năm nay, dự án đã được khởi xướng tại Nhật Bản và đạt được nhiều kết quả quan trọng. Trước hết, hoàn thành việc đào tạo 36 thạc sĩ công nghệ vũ trụ. Trong quá trình đào tạo, các kỹ sư Việt Nam đã tham gia thiết kế và chế tạo vệ tinh thử nghiệm MicroDragon có khối lượng khoảng 50 kg. Ngày 18/1/2019, vệ tinh này đã được phóng thành công lên quỹ đạo bằng tên lửa Epsilon-4. Vệ tinh LOTUSat-1, vệ tinh radar đầu tiên của Việt Nam, nặng 700 kg, cũng đã hoàn thành chế tạo tại Nhật Bản. Khi được phóng lên vũ trụ, sẽ được theo dõi bởi Trung tâm vũ trụ tại Hòa Lạc.

Về hạ tầng kỹ thuật của Trung tâm, nhiều công trình quan trọng đã được xây dựng và đưa vào vận hành, gồm : Trung tâm Điều hành ; Trung tâm Khai thác và Ứng dụng dữ liệu vệ tinh ; Trung tâm Nghiên cứu và Phát triển vệ tinh ; Trung tâm gia công ; hệ thống mặt đất với ăng-ten thu tín hiệu đường kính 9,3 m ; Trung tâm hỗ trợ phát triển nguồn nhân lực và chuyển giao công nghệ vũ trụ tại 18 Hoàng Quốc Việt (Hà Nội) ; Bảo tàng Vũ trụ ; Trung tâm đa phương tiện ; Nhà khách quốc tế ; và Đài Thiên văn Nha Trang.

Về tương lai dài hạn, các công trình này tạo nền tảng cho việc vận hành vệ tinh, thu nhận và xử lý dữ liệu, phát triển ứng dụng công nghệ vũ trụ cũng như đào tạo nhân lực.

Việc đưa Trung tâm Vũ trụ Việt Nam vào hoạt động được kỳ vọng sẽ tạo nền tảng quan trọng để Việt Nam từng bước làm chủ các công nghệ vũ trụ tiên tiến, phục vụ phát triển bền vững và nâng cao năng lực khoa học – công nghệ quốc gia.

Dấu mốc trong chiến lược công nghệ vũ trụ

Theo Tổng Giám đốc Trung tâm Vũ trụ Việt Nam Phạm Anh Tuấn, từ năm 2006, Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam đã đóng vai trò tiên phong triển khai Chiến lược Nghiên cứu và Ứng dụng Công nghệ Vũ trụ. Cũng trong năm này, Viện Hàn lâm đã ký thỏa thuận hợp tác với Cơ quan Thám hiểm Hàng không Vũ trụ Nhật Bản.

Năm 2007, sau chuyến thăm tới Trung tâm Vũ trụ Tsukuba của Nhật Bản, ý tưởng xây dựng Trung tâm Vũ trụ Việt Nam bắt đầu hình thành. Tháng 11/2007, Tuyên bố chung “Hướng tới quan hệ đối tác chiến lược giữa Việt Nam và Nhật Bản” đã xác định công nghệ vũ trụ là một trong những lĩnh vực hợp tác quan trọng giữa hai nước.

Năm 2011, sau thảm họa sóng thần Tohoku, mặc dù còn nhiều khó khăn, Chính phủ Nhật Bản thông qua Cơ quan Hợp tác Quốc tế Nhật Bản vẫn hỗ trợ vốn vay ODA cho dự án Trung tâm Vũ trụ Việt Nam nhằm tăng cường năng lực phòng chống và giảm thiểu thiệt hại do thiên tai và biến đổi khí hậu bằng dữ liệu vệ tinh.