Mở ra trang sử mới

Sau thời điểm Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ VI (12/1986), Đảng đã đề ra đường lối đổi mới, bắt đầu từ việc đổi mới tư duy, mà “trước hết là tư duy kinh tế”. Từ đây, nền kinh tế tập trung, bao cấp được điều tiết theo chuyển động thị trường, để rồi chỉ sau đó 10 năm đã mang lại những kết quả thấy rõ đối với sự phát triển kinh tế xã hội của đất nước và cuộc sống của người dân.

PGS.TS Nguyễn Viết Thảo, nguyên Phó Giám đốc Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh đánh giá, sau 10 năm đổi mới từ 1986 đến 1996, trong bối cảnh thế giới la liệt các quốc gia vẫn còn chìm đắm trong khủng hoảng thì Việt Nam đã khắc phục được khủng hoảng, để đất nước vững bước trên con đường độc lập dân tộc và CNXH, đến năm 2008 với thu nhập bình quân đầu người vượt qua ngưỡng 1.000 USD.

“Chúng ta đã ra khỏi tình trạng chậm phát triển, để bước vào danh sách các nước đang phát triển, có thu nhập trung bình. Đây là 1 thành tựu có ý nghĩa lịch sử rất lớn, mở ra hẳn một trang sử mới cho dân tộc Việt Nam”, theo ông Nguyễn Viết Thảo.

Từ một nước nông nghiệp, lạc hậu, với GDP chỉ 26,3 tỷ USD, Việt Nam đã ra khỏi nhóm các nước có thu nhập thấp từ năm 2008.

Từ Đại hội XIII đến nay, trong bối cảnh khó khăn chung của nền kinh tế thế giới, “vượt qua cơn gió ngược”, kinh tế Việt Nam vẫn tăng trưởng khá cao và giữ được đà khởi sắc ổn định sau đại dịch Covid-19. Năm 2023, tổng kim ngạch xuất nhập khẩu đạt gần 700 tỷ USD; thu hút đầu tư nước ngoài đạt 23 tỷ USD, là mức cao nhất từ trước đến nay; đồng thời, trở thành một điển hình về sự ổn định, phục hồi và phát triển kinh tế trong bối cảnh trong nước và thế giới gặp nhiều khó khăn, bất ổn, biến động vượt ngoài dự đoán.

Năm 2024, quy mô GDP đã đạt hơn 476,3 tỷ USD (tăng gần 60 lần so với năm đầu đổi mới), trở thành nền kinh tế lớn thứ tư của ASEAN và thứ 32 của thế giới, quy mô thương mại quốc tế nằm trong TOP 20 của thế giới, là một trong những nền kinh tế được đánh giá là năng động và có độ mở cao nhất thế giới.

Phát biểu tại Đại hội Doanh nhân trẻ Việt Nam lần thứ VIII mới đây, Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính nêu rõ, sau gần 40 năm đổi mới kinh tế Việt Nam đã tăng trưởng khá ấn tượng. Nếu hết năm 2025 tăng trưởng đạt trên 8%, tổng quy mô của nền kinh tế 510 tỉ USD, đứng thứ 32 trên thế giới. Bình quân đầu người đạt trên 5.000 USD. Như vậy, nước ta bước vào nước thu nhập trung bình cao. Đây là một thành tựu chung của Đảng và Nhà nước.

Tuy nhiên, đất nước ta vẫn đứng trước nhiều khó khăn, thách thức. Bốn nguy cơ mà Đảng chỉ ra đã từng bước được khắc phục, song có mặt còn diễn biến phức tạp hơn. Nguy cơ bao trùm là chậm đổi mới tư duy phát triển, không theo kịp các xu thế phát triển của thế giới, chậm xây dựng và hoàn thiện đồng bộ thể chế phát triển, chưa đáp ứng yêu cầu phát triển nhanh, bền vững đất nước trong giai đoạn mới. Nguy cơ tụt hậu, nhất là tụt hậu về công nghệ và rơi vào bẫy thu nhập trung bình rất đáng lo ngại.

Dự thảo Báo cáo chính trị Đại hội XIV đánh dấu một bước nhảy vọt về tư duy phát triển bền vững đất nước

(1) Thể chế hoá các chủ trương, chính sách chỉ đạo của Đảng, hoàn thiện hệ thống pháp luật, xây dựng nền tảng pháp lý và khung thể chế, tạo hành lang minh bạch cho mọi quyết sách.

(2) Tiếp tục chủ động, tích cực, đẩy mạnh hội nhập quốc tế sâu rộng không chỉ nâng cao vị thế đối ngoại mà còn huy động nguồn lực toàn cầu, bảo vệ lợi ích quốc gia và mở rộng thị trường cho đổi mới sáng tạo.

(3) Kích hoạt chiến lược đột phá phát triển khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số quốc gia là động lực chính, hình thành các chuỗi giá trị mới gắn liền với đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, chuyển đổi xanh, chuyển đổi năng lượng, chuyển đổi cơ cấu và chất lượng nguồn nhân lực, trọng tâm là phát triển trí tuệ nhân tạo.

(4) Xác định kinh tế tư nhân là một động lực quan trọng nhất của nền kinh tế, thúc đẩy khởi nghiệp và phát triển mạnh mẽ các loại hình kinh tế tư nhân, khai thác hiệu quả vốn, đất đai và công nghệ, tạo sức bật đa chiều cho tăng trưởng năng động, linh hoạt và bền vững.

(5) Tiếp tục thực hiện chủ trương chuyển đổi năng lượng quốc gia hướng tới cân bằng giữa nguồn năng lượng truyền thống và tái tạo; triển khai lưới điện thông minh, bảo đảm an ninh năng lượng phục vụ phát triển trong bối cảnh mới.

(6) Tập trung chuyển đổi cơ cấu và chất lượng nguồn nhân lực với trọng tâm là phát triển hệ thống giáo dục quốc dân hiện đại, mở và hội nhập với các chủ trương, chính sách ưu tiên, đặc thù để đổi mới mạnh mẽ nền giáo dục quốc dân; gắn kết và đẩy mạnh nghiên cứu, đào tạo với phát triển thị trường lao động trong nước, quốc tế để đào tạo nhân lực chất lượng cao đáp ứng nhanh yêu cầu của cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ tư.

(7) Thực hiện chủ trương, chính sách chăm sóc sức khoẻ toàn dân và nâng cao đời sống, hạnh phúc của Nhân dân, trọng tâm bảo đảm mạng lưới y tế cơ sở vững chắc, y tế dự phòng chủ động và ứng dụng công nghệ số trong quản lý y tế, để mỗi công dân đều được hưởng dịch vụ y tế chất lượng cao.

Sự kết nối logic từ khung thể chế đến động lực kinh tế, công nghệ, quản trị hiện đại và phát triển con người đã tạo nên một hệ sinh thái phát triển nhanh, bền vững, không chỉ vạch rõ lộ trình mà còn huy động sức mạnh tổng hợp toàn xã hội, hiện thực hoá khát vọng phát triển đất nước đến năm 2045.

Đại hội lần này không chỉ tổng kết nhiệm kỳ trước, mà là thời điểm để xác định “khởi điểm lịch sử mới, kỷ nguyên mới, kỷ nguyên vươn mình của dân tộc Việt Nam.” Trên cơ sở thành tựu đã đạt được và bài học rút ra, Đại hội XIV đặt ra kỳ vọng: xác lập ổn định, phát triển bền vững, nâng cao năng lực quốc gia, tăng tốc hiện đại hóa-công nghiệp hóa, phát triển con người, văn hóa, khoa học-công nghệ, đồng thời giữ vững độc lập, tự chủ và hội nhập quốc tế sâu rộng.

Tổng Bí thư yêu cầu “phải đề ra được phương hướng, giải pháp, định hướng chiến lược để giải phóng toàn bộ sức sản xuất, phát huy tối đa nội lực, tranh thủ ngoại lực, lấy nguồn lực nội sinh, nguồn lực con người là nền tảng, nguồn lực khoa học-công nghệ là đột phá để đưa đất nước phát triển cất cánh trong những năm tiếp theo”.