NGHÊU, SÒ, ỐC, HẾN – TIẾNG CƯỜI DÂN GIAN VÀ CHIỀU SÂU NHÂN VĂN CỦA HÁT BỘI VIỆT NAM
Ngao, Sò, Ốc, Hến đưa khán giả đến với thế giới của những con người bình dân
Ngao, Sò, Ốc, Hến là một trong những trích đoạn tiêu biểu và được yêu thích bậc nhất của nghệ thuật Hát Bội (Tuồng) Việt Nam. Tác phẩm do Hoàng Châu Ký sáng tác, được NSND Thanh Trang dàn dựng, mang đậm tinh thần trào phúng dân gian nhưng đồng thời ẩn chứa chiều sâu phê phán xã hội sắc sảo và giá trị nhân văn bền vững.
Khác với những vở tuồng lịch sử – trung quân, ái quốc thường thấy, Ngao, Sò, Ốc, Hến đưa khán giả đến với thế giới của những con người bình dân, nơi tiếng cười trở thành phương tiện phản ánh hiện thực xã hội. Thông qua câu chuyện xử kiện đầy éo le và hài hước, tác phẩm phơi bày thói tham lam, hách dịch, nịnh bợ và bất công của tầng lớp quan lại, đồng thời thể hiện khát vọng công lý, lẽ phải của người dân lao động.
Điểm đặc sắc của Ngao, Sò, Ốc, Hến nằm ở ngôn ngữ sân khấu Hát Bội cô đọng và giàu tính biểu trưng: từ động tác hình thể, ánh mắt, giọng hát đến hóa trang và phục trang đều được sử dụng như một “mã văn hóa” giúp khán giả vừa thưởng thức vừa suy ngẫm. Những tràng cười sảng khoái không chỉ mang tính giải trí, mà còn dẫn dắt người xem đến những câu hỏi sâu xa về đạo đức, quyền lực và công bằng xã hội.

Tại Tết Việt 2026, tổ chức ở Pavillon Baltard – Nogent-sur-Marne (Pháp), trích đoạn Ngao, Sò, Ốc, Hến được trình diễn bởi các nghệ sĩ Nhà hát Nghệ thuật Hát Bội TP. Hồ Chí Minh, mang đến cho khán giả châu Âu một lát cắt sống động của sân khấu truyền thống Việt Nam. Trong không gian giao thoa văn hóa, tác phẩm không chỉ là một tiết mục nghệ thuật, mà còn là sứ giả văn hóa, giúp công chúng quốc tế cảm nhận được trí tuệ dân gian, óc hài hước và tinh thần phản biện của người Việt.
Sự xuất hiện của Ngao, Sò, Ốc, Hến trong chương trình Tết tại Pavillon Baltard khẳng định sức sống bền bỉ của Hát Bội: một loại hình nghệ thuật cổ truyền vẫn còn nguyên giá trị thời sự, có khả năng vượt qua không gian, thời gian và ranh giới văn hóa để chạm đến cảm xúc chung của con người.