Số doanh nghiệp gia nhập thị trường vẫn tăng, quy mô vốn của doanh nghiệp mới cũng lớn hơn. Nhưng cùng lúc đó, số doanh nghiệp rút lui cũng tăng, số làm ăn có lãi không nhiều hơn số báo lỗ và phần lớn doanh nghiệp vẫn có quy mô nhỏ.

Bức tranh ấy cho thấy khu vực doanh nghiệp Việt Nam chưa mất sức hút, nhưng sức khỏe bên trong vẫn chưa mạnh. Vấn đề lúc này không chỉ là có thêm bao nhiêu doanh nghiệp được thành lập, mà là bao nhiêu doanh nghiệp có thể tồn tại, tích lũy và lớn lên.

Trong sáu tháng đầu năm 2026 :

• 169.842 doanh nghiệp mới được thành lập hoặc quay trở lại hoạt động (tăng 11,2% so với cùng kỳ năm trước). Quy mô vốn đăng ký bình quân tăng 35,7%.

• 151.067 doanh nghiệp rút lui khỏi thị trường (tăng 18,8% so với cùng kỳ năm trước).
  
  

Đông hơn nhưng chưa ‘khỏe’

Theo ông Phạm Ngọc Thạch, Phòng thương mại và công nghiệp Việt Nam (VCCI), trong hơn một triệu doanh nghiệp đang hoạt động, có khoảng 420.000 doanh nghiệp có lãi, trong khi khoảng 432.000 doanh nghiệp báo lỗ.

Khoảng 70% doanh nghiệp ngoài Nhà nước có quy mô vốn dưới 10 tỷ đồng và 81,4% sử dụng dưới 10 lao động. Phần lớn doanh nghiệp vẫn ở quy mô rất nhỏ, nguồn lực hạn chế và khó hình thành lợi thế cạnh tranh.

Khảo sát của VCCI cho thấy trở ngại lớn nhất hiện nay là thị trường. Có tới 60,2% doanh nghiệp cho biết khó tìm kiếm khách hàng và đầu ra cho sản phẩm.

Ngay cả khi có đơn hàng, khả năng tiếp cận tín dụng vẫn là rào cản lớn. Có tới 75,5% doanh nghiệp gặp khó khăn khi tiếp cận vốn vay ngân hàng, trong đó 93,5% khoản vay vẫn yêu cầu tài sản thế chấp. Điều này khiến nhiều doanh nghiệp nhỏ, doanh nghiệp khởi nghiệp hay doanh nghiệp đổi mới sáng tạo vẫn khó tiếp cận vốn, dù có phương án kinh doanh khả thi.

Bức tranh ấy cũng phản chiếu ở khu vực hộ kinh doanh. Việt Nam hiện có khoảng 6,1 triệu hộ kinh doanh, tạo việc làm cho gần 10 triệu lao động. Đây là khu vực có ý nghĩa đặc biệt quan trọng đối với nền kinh tế, nhưng cũng là khu vực có sức chống chịu khá mong manh khi có tới 73,7% số hộ chỉ đạt mức “lãi ít”.

Theo ông Thạch, nhìn tổng thể, doanh nghiệp Việt Nam hiện vẫn đang ở trạng thái “đông nhưng chưa khỏe”. Số lượng doanh nghiệp tiếp tục tăng, nhưng quy mô nhỏ, lợi nhuận thấp, khả năng tích lũy hạn chế và sức chống chịu trước biến động vẫn còn yếu.