Giảm bớt áp lực thuế cao

Ngày 22/2/2026, Tòa án Tối cao Mỹ ra phán quyết bác bỏ quyền áp mức thuế quan theo Đạo luật quyền lực kinh tế khẩn cấp (IEEPA), vốn là cơ sở pháp lý mà chính quyền Tổng thống Donald Trump sử dụng để đánh thuế đối ứng vào hàng nhập khẩu có thặng dư thương mại lớn với Mỹ.

Tuy nhiên, ngay sau đó, Nhà Trắng đã công bố áp mức thuế bổ sung ; ban đầu từ 10% sau lên 15% trên diện rộng đối với nhập khẩu từ các đối tác thương mại lớn, có hiệu lực từ 24/2 trong 150 ngày theo cơ chế Section 122 – Đạo luật Thương mại (Trade Act 1974).

Đại diện Vụ Thị trường nước ngoài, Bộ Công Thương Việt Nam nhận định, việc Tòa án Mỹ hủy cơ chế thuế đối ứng giúp doanh nghiệp xuất khẩu Việt Nam tạm thời tránh được cú sốc thuế cao 20% bị áp trong năm 2025 (một số mặt hàng mức thuế cao hơn), qua đó giảm áp lực đơn hàng và chi phí trong ngắn hạn, tạo tâm lý tích cực.

Dù vậy, việc chuyển sang áp thuế bổ sung 15% trong 150 ngày theo Điều 122, và mở dư địa điều tra theo Điều 232 và 301 (tức là điều tra về nguồn gốc xuất xứ), cho thấy rủi ro thương mại đối với hàng hóa Việt Nam không giảm mà đang bước sang giai đoạn mới, tuy ngắn hạn, song phức tạp và khó lường hơn, nhất là với nhóm hàng kim ngạch lớn, dễ bị nghi ngờ về xuất xứ, lẩn tránh thuế.

Nguy cơ điều tra gia tăng, khó lường

Ông Phùng Quốc Mẫn – Chủ tịch Hội Mỹ nghệ và Chế biến gỗ TPHCM (HAWA) – cho biết, nhiều doanh nghiệp gỗ đã có đơn hàng tương đối ổn định cho đến nửa năm đầu 2026, phản ánh tín hiệu phục hồi bước đầu của thị trường Mỹ sau giai đoạn suy giảm trước đó. Nhưng rủi ro lớn hơn nằm ở khả năng các cuộc điều tra theo Điều 232 có thể kéo theo mức thuế bổ sung cao hơn. Do đó, doanh nghiệp cần chủ động nhập nguồn gỗ nguyên liệu từ Mỹ, duy trì liên tục hệ thống truy xuất nguồn gốc, quản lý chuỗi cung ứng và nâng cao năng lực cạnh tranh ; đồng thời nâng cao năng lực cạnh tranh nội tại.

Theo đại diện Hiệp hội Chế biến và xuất khẩu Thủy sản Việt Nam (VASEP), với mặt hàng tôm, trong bối cảnh Mỹ vừa công bố kết quả cuối cùng kỳ rà soát hành chính chống bán phá giá lần thứ 19 (POR19) đối với tôm nước ấm đông lạnh của Việt Nam theo hướng giảm thuế, nhiều doanh nghiệp thủy sản sẽ được lợi thế khi tiếp cận thị trường Mỹ.

Tuy nhiên, khi chính quyền Mỹ mở rộng điều tra theo Điều 232 và 301, nguy cơ hiện hữu đối với các mặt hàng thủy sản, trong đó có tôm, tiếp tục bị theo dõi về nguồn gốc nguyên liệu, chuỗi cung ứng, trợ cấp và tiêu chuẩn môi trường lao động. Với đặc thù chuỗi giá trị thủy sản phụ thuộc lớn vào vùng nuôi, con giống, thức ăn và truy xuất nguồn gốc, chỉ cần một mắt xích không đạt chuẩn cũng có thể trở thành điểm yếu trong các cuộc điều tra thương mại của phía Mỹ.

Do đó, các doanh nghiệp thủy sản Việt Nam cần tận dụng giai đoạn này để chuẩn hóa truy xuất nguồn gốc, minh bạch hóa chi phí, nâng tỷ lệ giá trị gia tăng trong nước và giảm phụ thuộc vào nguyên liệu đầu vào có rủi ro về xuất xứ. Doanh nghiệp có thể cải thiện vị thế khi Mỹ chuyển sang các biện pháp phòng vệ thương mại có tính dài hạn và chọn lọc hơn trong thời gian tới.

Theo số liệu của Cục Hải quan, năm 2025, xuất khẩu Việt Nam sang Mỹ tiếp tục duy trì đà tăng mạnh bất chấp sức ép thuế quan. Kim ngạch xuất khẩu sang thị trường này ước vượt khoảng 153 tỷ USD, tăng hơn 28% so với 2024 và chiếm khoảng 32,2% tổng kim ngạch xuất khẩu của cả nước ; trở thành thị trường xuất khẩu lớn nhất của Việt Nam