Cuộc hành trình dẫn đến việc thành lập Hội người Việt Nam tại Pháp (1973-1976)
Tại Pháp có một hội đoàn duy nhất có lập trường rõ ràng ủng hộ Việt Nam dân chủ Cộng hòa (miền Bắc) và Mặt trận dân tộc giải phóng miền Nam : đó là hội
Trong thời kỳ chiến tranh chống Mỹ (1955-1973), tại Pháp có một hội đoàn duy nhất có lập trường rõ ràng ủng hộ Việt Nam dân chủ Cộng hòa (miền Bắc) và Mặt trận dân tộc giải phóng miền Nam : đó là hội Liên hiệp Việt kiều tại Pháp. Đây là một hội đoàn lớn có hàng ngàn hội viên thuộc đủ các giới, các thế hệ đang sinh sống trên nước Pháp. Hội có nhiều hội đoàn thuộc các giới như Hội phụ lão, Hội phụ nữ, Hội thương gia, Hội công nhân, Hội trí thức, Hội sinh viên và hơn 20 chi hội rải rác trên toàn cõi như Marseille, Lyon, Bordeaux, Grenoble, Lille… Phía ủng hộ chính quyền Sài Gòn thân Mỹ cũng có một hội đoàn nhưng chủ yếu gồm các sinh viện từ miền Nam sang du học. Có vài hội đoàn khác nhưng họ không tỏ thái độ chính trị rõ ràng.
Ngày 27-01-1973, Hiệp định Paris được ký kết, mở ra một thời kỳ mới : quân đội Mỹ rút khỏi Việt Nam, nội bộ nhân dân miền Nam Việt Nam tự giải quyết lấy vận mệnh của mình thông qua hòa hợp, hòa giải tiến đến việc tổ chức tổng tuyển cử tự do, thành lập Hội đồng quốc gồm ba thành phần để tổ chức tổng tuyển cử.
Suốt hai năm sau (1973-1974), tại Paris, cuộc họp Hiệp thương sau đó giữa Chính phủ cách mạng (CPCM) và VNCH tại lâu đài La Celle St. Cloud bị phía chính quyền Sài Gòn đưa vào bế tắc còn tại Việt Nam, họ liên tục dùng quân sự đánh phá các vùng doCPCM kiểm soát.
Tại Pháp, một số tổ chức và nhân sĩ tự xem mình là « Thành phần 3 » (không phe cách mạng, không phe quốc gia) nhưng ủng hộ Hiệp định Paris, từng bước nhận thấy là cái cản trở lớn nhất là chính quyền Sài Gòn.
Trước tình hình đó, Liên hiệp Việt kiều đề ra một sáng kiến chiến lược : liên hiệp hành động với tất cả những ai ủng hộ Hiệp định, cùng nhau tìm ra những mẫu số chung để hợp tác, những gì còn khác nhau do nhận thức chưa thống nhất thì gác qua một bên. Từ đó Hội đã chủ động gặp các tổ chức và cá nhân để nêu lên sáng kiến này.



Đến đầu năm 1975, Hội đã tổ chức « Tết hòa giải hòa hợp Ất Mão ». Đồng tổ chức có :
- Hội Phật tử Việt Nam hải ngoại do Đại đức Thích Thiện Châu làm Chủ tịch
- Phong trào Công giáo và Dân tộc do ông Nguyễn Văn Công làm Chủ tịch
- Liên hiệp Việt kiều do ông Huỳnh Trung Đồng làm Chủ tịch
- Nhóm Hướng về đất Việt do ông Vũ Thiện Hân đại diện
- Mặt trận trung lập và hòa bình do ông Phạm Văn Huyến làm Chủ tịch
- Lực lượng tự do do ông Trần Đình Lan làm Chủ tịch
- Ủy ban liên lạc các lực lượng trung tâm miền Nam Việt Nam do ông Hồ Thông Minh làm Chủ tịch
- …
Có sự tham gia của các nhân sĩ cá nhân như :
- Nguyễn Văn Châu, cựu Trung tá quân đội VNCH
- Cao Minh Chiếm, nhà báo
- Nguyễn Văn Cổn, tiến sĩ văn chương
- Ngô Công Đức, cựu dân biểu Sài Gòn
- Cổ Văn Hai, cựu Phó chủ tịch Nghị viện Sài Gòn
- Đỗ Khắc Mai, cựu đại tá không quân VNCH
- Cao Huy Thuần, giảng viên đại học
- Phạm Thế trúc, cựu dân biểu Sài Gòn
- …
Đêm Tết làm tại Hội trường Mutualité (Quận 5 Paris) đã thu hút được hơn 5000 người, đến trước giờ khai mạc, Ban tổ chức phải xoay xở để tìm ra được loa phóng thanh cho hàng ngàn người phải đứng ở ngoài Hội trường vì quá đông.
Và đây cũng là dấu mốc đầu tiên cho hành trình đưa đến việc thành lập Hội người Việt Nam tại Pháp sau này, một hội đoàn quy tụ nhiều thành phần, nhiều ý kiến khác nhau nhưng đều thống nhất trên một ý tưởng : đoàn kết nhau để gắn kết cộng đồng mình và góp phần xây dựng lại một đất nước nay đã thống nhất nhưng bị tàn phá nặng nề bởi mấy chục năm chiến tranh.
30-04-1975 mở ra một trang sử mới. Hội Liên hiệp Việt kiều ngày càng có mối liên hệ thân thiện với các tổ chức và cá nhân khác nên đã lấy quyết định tự giải tán (tháng 12-1975) để cùng với họ thành lập nên một hội đoàn mới. Thành viên gia nhập không kể quá khứ, không kể quốc tịch, không kể chính kiến, miễn là người có gốc Việt Nam.
24 và 25-04-1976, Đại hội thành lập Hội người Việt Nam tại Pháp được tổ chức tại Argenteuil, quy tụ hơn 1200 đại biểu. Các hội thành viên của Liên hiệp Việt kiều như Hội Phụ lão, Hội Công nhân, Hội công thương, Hội Phụ nữ, Hội Trí Thức, Hội sinh viên, các Chi hội trên toàn nước Pháp đều gia nhập Hội đoàn mới. Phần lớn các tổ chức đã từng cùng Liên hiệp Việt kiều làm nên « Tết hòa giải hòa hợp Ất Mão » cũng đồng ý tham gia. Nhiều vị đã được bầu vào Đoàn chủ tịch của Hội người Việt Nam tại Pháp như Đại đức Thích Thiện Châu, ông Nguyễn Văn Công, ông Vũ Thiện Hân, ông Cao Huy Thuần, ông Cao Minh Chiếm, …