Giữa không khí sôi động của Fête de l’Humanité 2026 tại Brétigny, gian hàng của “Comité de soutien à Tran To Nga” vẫn là một điểm dừng chân đặc biệt. Không chỉ bởi những món ăn Việt Nam quen thuộc hay dòng người xếp hàng kéo dài trước quầy bánh mì, nem, mà còn bởi nơi đây kể lại một câu chuyện đã kéo dài nhiều năm: cuộc đấu tranh đòi công lý cho các nạn nhân chất độc da cam và hành trình bền bỉ của bà Trần Tố Nga.

Trong ba ngày diễn ra lễ hội, khoảng một trăm tình nguyện viên đã thay nhau trực tại gian hàng. Họ đến từ nhiều hội đoàn khác nhau như CVD, AAFV, Village de l’amitié Vân Canh, UJVF và UGVF – Chi hội Sông Việt. Người phụ trách giới thiệu tài liệu, người phục vụ đồ ăn, người trò chuyện với khách tham quan. Mỗi người một việc, nhưng cùng chung một mục tiêu: giúp công chúng Pháp hiểu rõ hơn về hậu quả dai dẳng của chất độc da cam đối với con người và môi trường Việt Nam.

Có những lúc, hàng người chờ mua đồ ăn kéo dài hàng chục mét. Từ những chiếc nem, ổ bánh mì Việt Nam, những cuộc trò chuyện bắt đầu một cách tự nhiên. Nhiều người dừng lại lâu hơn để nghe về các nạn nhân da cam, về vụ kiện của bà Trần Tố Nga và về một cuộc chiến pháp lý tưởng chừng rất đơn độc nhưng ngày càng nhận được sự quan tâm của xã hội Pháp.

Trong khuôn khổ lễ hội, bà Trần Tố Nga cũng tham dự một cuộc gặp gỡ tại Espace Débat của Village du Monde. Bà đặc biệt vui khi trước mặt mình là một khán phòng “có rất nhiều người trẻ”. Sau nhiều năm đi khắp nơi để kể câu chuyện của các nạn nhân chất độc da cam, sự hiện diện của thế hệ trẻ đối với bà có lẽ mang một ý nghĩa riêng: đó là dấu hiệu cho thấy ký ức về chiến tranh và câu hỏi về trách nhiệm đối với những hậu quả mà nó để lại vẫn tiếp tục được trao truyền.

Tại đây, bà ký tặng cuốn Ma terre empoisonnée và nhắc lại một thông điệp giản dị nhưng mạnh mẽ: “Khi thiên nhiên bị tàn phá, chính sự sống của con người cũng bị đe dọa.”

Thông điệp ấy không chỉ nói về Việt Nam. Nó chạm đến một vấn đề rộng lớn hơn của thời đại: môi trường, chiến tranh, trách nhiệm của con người và của các tập đoàn đối với những hệ quả kéo dài qua nhiều thế hệ.

Sự xuất hiện của bà Trần Tố Nga tại Fête de l’Humanité năm nay diễn ra trong một thời điểm đặc biệt của vụ kiện. Ngày 8/7/2026, vụ việc đã được quyết định đưa ra xem xét trước Assemblée plénière của Tòa phá án Pháp. Đây là một bước tố tụng quan trọng, cho thấy tính chất đặc biệt của vụ án cũng như những câu hỏi pháp lý mang tính nguyên tắc mà nó đặt ra, trong đó có vấn đề liên quan đến quyền miễn trừ tài phán của các tập đoàn đa quốc gia.

Nhưng điều đó cũng đồng nghĩa với việc cuộc chiến pháp lý sẽ còn tiếp tục kéo dài, có thể thêm từ sáu tháng đến một năm.

Với bà Trần Tố Nga, chờ đợi đã trở thành một phần của hành trình.

Bà vẫn thường nhắc bốn từ đã đồng hành với mình qua những năm tháng dài đằng đẵng ấy: “Kiên nhẫn, hy vọng, dũng cảm và quyết tâm.”

Giữa một ngày hội đông đúc, giữa âm nhạc, những cuộc gặp gỡ và những dòng người qua lại, gian hàng nhỏ mang tên Trần Tố Nga vì thế không chỉ là một gian hàng. Đó còn là nơi một ký ức được nhắc lại, một cuộc đấu tranh được tiếp sức và một lời nhắc rằng công lý, dù đến chậm, vẫn cần có những con người kiên trì đi đến cùng.

Hoàng Thị Hồng Hà