Thủy điện tích năng Bác Ái hoạt động với hai hồ nước nằm ở độ cao khác nhau.

Khác với các nhà máy thủy điện truyền thống, Thủy điện tích năng Bác Ái (Khánh Hòa) vận hành theo cơ chế lưu trữ năng lượng. Khi nhu cầu sử dụng điện thấp, nguồn điện dư thừa sẽ được dùng để bơm nước từ hồ Sông Cái lên hồ chứa phía trên. Ngược lại, vào những thời điểm phụ tải tăng cao, nước từ hồ trên sẽ được xả xuống để phát điện.

Cơ chế này cho phép nhà máy hoạt động như một hệ thống « pin nước» lưu trữ năng lượng quy mô lớn, góp phần cân bằng cung – cầu điện năng, ổn định tần số và điện áp trên lưới điện quốc gia 500kV, đặc biệt trong bối cảnh nguồn năng lượng tái tạo như điện gió và điện mặt trời ngày càng phát triển.

Theo kế hoạch, tổ máy số 1 sẽ phát điện vào tháng 12/2029, trước khi toàn bộ dự án hoàn thành và đưa vào vận hành cuối năm 2030.

Ảnh minh họa Nhà máy Thủy điện tích năng Bác Ái

Khoét một nhà máy cao 52 m trong lòng núi

Hạng mục được xem là phức tạp và quan trọng nhất của toàn bộ dự án là nhà máy ngầm – nơi đặt các tổ máy phát điện.

Công trình được xây dựng sâu trong lòng núi với kích thước đồ sộ dài 208m, rộng 29m và cao 52m (tương đương tòa nhà 17 tầng).

Hàng kilomet đường hầm xuyên núi

Để kết nối nhà máy với các hồ chứa, khu vực vận hành và hệ thống điện, công trình cần một mạng lưới đường hầm lớn.

Tổng chiều dài hầm ngang khoảng 3 km, đường kính từ 3,5 m đến 7,5 m. Bên cạnh đó là gần 300 m hầm đứng, đường kính thay đổi từ 2,4 m đến 9 m.

Tổng công ty Sông Đà – đơn vị đảm nhận thi công hạng mục – đã huy động hàng trăm kỹ sư, công nhân cùng hơn 40 thiết bị chuyên dụng để triển khai đồng thời 5 dây chuyền khoan đào.

Theo đại diện nhà thầu, thi công công trình ngầm quy mô lớn luôn đối mặt với nhiều rủi ro về địa chất, nước ngầm, áp lực đất đá và an toàn lao động. Để vượt qua những thách thức này, đơn vị đã áp dụng hàng loạt giải pháp hiện đại như khoan thăm dò địa chất trước khi đào, sử dụng máy khoan tự hành, robot phun bê tông gia cố, hệ thống quan trắc biến dạng khối đá và kiểm soát môi trường làm việc.

Không chỉ các hạng mục xây dựng, công tác chuẩn bị lắp đặt thiết bị cũng đang được triển khai từ rất sớm.

Đại diện Công ty CP Lilama 10 cho biết doanh nghiệp đã chủ động đào tạo nhân lực, nghiên cứu chuyên sâu về công nghệ thủy điện tích năng nhằm sẵn sàng tiếp nhận thiết bị và triển khai lắp đặt ngay khi đủ điều kiện.

Theo Lilama 10, đây không chỉ là một dự án năng lượng trọng điểm quốc gia mà còn là cơ hội để đội ngũ kỹ sư Việt Nam tiếp cận, làm chủ và từng bước phát triển công nghệ thủy điện tích năng – lĩnh vực còn khá mới tại Việt Nam.

Công ty Cổ phần Lilama 10, tiền thân là Xí nghiệp liên hiệp Lắp máy số 1 Hà Nội, được thành lập năm 1960, đã từng tham gia xây dựng nhà máy thủy điện Hòa Bình.

Khi hoàn thành, Thủy điện tích năng Bác Ái sẽ trở thành công trình lưu trữ năng lượng lớn nhất Việt Nam và Đông Nam Á, đóng vai trò điều tiết hệ thống điện quốc gia trong bối cảnh nhu cầu tiêu thụ điện tiếp tục tăng mạnh.

Đặc biệt, dự án vận hành theo chu trình khép kín, bảo đảm hoàn trả nguồn nước cho thủy lợi sau phát điện, tạo ra sự kết hợp hài hòa giữa phát triển năng lượng và khai thác tài nguyên nước bền vững.

Không chỉ góp phần nâng cao độ ổn định của hệ thống điện, công trình còn được kỳ vọng trở thành nền tảng quan trọng giúp Việt Nam đẩy mạnh phát triển năng lượng tái tạo, hiện thực hóa mục tiêu phát thải ròng bằng 0 vào năm 2050.