Từ ngày 9 đến ngày 12 tháng 9 năm 2026, Tổng Bí thư Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam, Chủ tịch nước Tô Lâm sẽ thăm chính thức Cộng hòa Pháp và tham dự Hội nghị Thượng đỉnh quốc tế về Không gian tại Paris. Trong bối cảnh quan hệ Việt Nam – Pháp bước vào một giai đoạn mới kể từ khi được nâng cấp lên Đối tác Chiến lược Toàn diện, chuyến thăm lần này mang ý nghĩa vượt ra ngoài khuôn khổ quan hệ song phương.

Chuyến thăm sẽ góp phần làm sâu sắc hơn nữa quan hệ giữa hai nước, đồng thời truyền tải thông điệp về một Việt Nam kiên định với hội nhập quốc tế, sẵn sàng tham gia và đóng góp vào những lĩnh vực hợp tác mới sẽ định hình sự phát triển trong tương lai.

Nếu các mối liên hệ lịch sử, văn hóa và con người tạo nên chiều sâu đặc biệt cho quan hệ Việt Nam – Pháp, thì khoa học và công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi xanh, cơ sở hạ tầng hiện đại và lĩnh vực không gian đang mở ra những chân trời hợp tác mới. Từ các vấn đề phát triển trên Trái Đất đến việc khám phá và sử dụng hòa bình không gian vũ trụ, hai nước đang có một cơ hội đặc biệt để tạo thêm chiều sâu và thực chất cho quan hệ Đối tác Chiến lược toàn diện, đồng thời định hình mối quan hệ này trong một tầm nhìn dài hạn.

Từ những định hướng lớn của quốc gia đến ngoại giao cấp cao nhất

Trước hết, sự tham dự của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tại Hội nghị Thượng đỉnh về Không gian thể hiện ở cấp cao nhất việc triển khai những định hướng lớn do Đảng Cộng sản Việt Nam đề ra về đối ngoại, hội nhập quốc tế, phát triển khoa học – công nghệ và đổi mới sáng tạo, phù hợp với các nghị quyết mà Bộ Chính trị đã thông qua trong những lĩnh vực này.

Trong một thế giới mà sức mạnh và năng lực cạnh tranh của các quốc gia ngày càng gắn chặt với trình độ làm chủ khoa học và công nghệ, khả năng khai thác dữ liệu và đầu tư vào những không gian phát triển mới, Việt Nam coi khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số là những động lực thiết yếu để nâng cao năng suất và năng lực cạnh tranh, đồng thời thúc đẩy phát triển nhanh và bền vững.

Không gian vì thế không còn là một lĩnh vực xa xôi chỉ dành cho một số cường quốc. Công nghệ vệ tinh, quan sát Trái Đất và dữ liệu không gian ngày càng giữ vai trò quan trọng trong đời sống kinh tế và xã hội : dự báo và phòng ngừa thiên tai, theo dõi biến đổi khí hậu, quản lý tài nguyên, nông nghiệp, giao thông vận tải, quy hoạch đô thị, bảo vệ môi trường, viễn thông cũng như phát triển nền kinh tế số.

Việc lãnh đạo cao nhất của Việt Nam tham dự một diễn đàn cấp cao về không gian qua đó cho thấy mong muốn của Việt Nam không chỉ tiếp cận những tiến bộ công nghệ với tư cách là bên thụ hưởng, mà ngày càng chủ động tham gia vào quá trình xây dựng các khuôn khổ hợp tác quốc tế, tìm kiếm những đối tác mới, tăng cường năng lực trong nước và tìm kiếm các giải pháp cho những thách thức chung.

Không gian vì hòa bình, hợp tác và phát triển bền vững

Việt Nam luôn truyền tải một thông điệp nhất quán : ủng hộ hợp tác quốc tế trong việc khám phá và sử dụng không gian vì mục đích hòa bình, phục vụ phát triển và lợi ích chung của nhân loại.

Trong bối cảnh không gian ngày càng trở thành một thành tố quan trọng của các cơ sở hạ tầng kinh tế, khoa học, công nghệ và an ninh quốc gia, việc duy trì một môi trường không gian hòa bình, an toàn và bền vững là lợi ích chung của toàn thể cộng đồng quốc tế. Việt Nam nhấn mạnh tầm quan trọng của các cơ chế, điều ước và khuôn khổ pháp lý quốc tế liên quan đến không gian, vốn là nền tảng thiết yếu để bảo vệ chủ quyền, bảo đảm an ninh và bảo vệ lợi ích quốc gia, đồng thời tạo dựng một môi trường ổn định thuận lợi cho hợp tác và phát triển.

Hà Nội kêu gọi các quốc gia tăng cường đối thoại, củng cố lòng tin và đẩy mạnh hợp tác nhằm cùng nhau ứng phó với những thách thức mà nền kinh tế không gian toàn cầu đang phải đối mặt, trên tinh thần bình đẳng, cùng có lợi và bền vững. Số lượng vệ tinh và các chùm vệ tinh gia tăng nhanh chóng, sự phát triển của các hoạt động thương mại trong không gian và sự xuất hiện của những công nghệ mới đang đặt ra ngày càng nhiều thách thức : an toàn quỹ đạo, bảo vệ cơ sở hạ tầng không gian và trên mặt đất, an ninh dữ liệu, an ninh mạng, cũng như bảo đảm tiếp cận công bằng với những thành tựu của khoa học và công nghệ không gian.

Trong xu thế đó, Việt Nam chủ trương tiếp tục tham gia tích cực vào các tổ chức, cơ chế và diễn đàn đa phương về khoa học và công nghệ không gian ; tăng cường hợp tác quốc tế trong nghiên cứu, khám phá và sử dụng hòa bình không gian ; đồng thời tìm hiểu khả năng tiếp cận các mạng lưới chòm vệ tinh và các nền tảng cung cấp nhiều loại dịch vụ, phục vụ thiết thực cho quá trình chuyển đổi số cũng như phát triển kinh tế – xã hội của đất nước.

Việt Nam – Pháp : Từ những mối liên hệ truyền thống đến các lợi ích chiến lược

Chuyến thăm Pháp cũng mang một chiều kích quan trọng khác : tiếp tục cụ thể hóa quan hệ Đối tác Chiến lược toàn diện giữa Việt Nam và Pháp.

Hơn nửa thế kỷ sau khi hai nước thiết lập quan hệ ngoại giao vào năm 1973, Việt Nam và Pháp đã trải qua nhiều dấu mốc quan trọng, với việc thiết lập quan hệ Đối tác Chiến lược năm 2013, sau đó nâng cấp lên Đối tác Chiến lược toàn diện vào tháng 10 năm 2024. Pháp trở thành quốc gia thành viên Liên minh châu Âu đầu tiên thiết lập quan hệ Đối tác Chiến lược toàn diện với Việt Nam.

Vượt lên trên những khuôn khổ chính trị đó, quan hệ Việt Nam – Pháp được xây dựng trên một nền tảng đặc biệt sâu sắc, được vun đắp bởi lịch sử, văn hóa và các mối liên hệ giữa con người với con người. Giáo dục, khoa học, y tế, văn hóa, giao lưu giữa các tổ chức và cộng đồng dân sự, cùng với cộng đồng người Việt Nam đã sinh sống tại Pháp qua nhiều thế hệ, tạo nên những cầu nối bền vững giữa hai xã hội.

Ngày nay, trên nền tảng truyền thống đó, Việt Nam và Pháp đang hướng mạnh hơn nữa tới tương lai. Hai nước có nhiều điểm đồng thuận về chủ nghĩa đa phương, tôn trọng luật pháp quốc tế, độc lập và tự chủ, cũng như cùng mong muốn đóng góp cho hòa bình, ổn định, hợp tác và phát triển bền vững.

Trong môi trường quốc tế đang có những biến chuyển nhanh chóng và mức độ bất định cao, Hà Nội và Paris có những cơ hội mới để mở rộng trao đổi, phối hợp hành động và tham gia các sáng kiến nhằm tăng cường tự chủ chiến lược, đa dạng hóa quan hệ đối tác và nâng cao khả năng thích ứng trước các cú sốc từ bên ngoài.

Tinh thần này cũng tạo điều kiện để hai nước hỗ trợ lẫn nhau, tham gia vào các sáng kiến chiến lược của nhau và ủng hộ những sáng kiến đó khi chúng phù hợp với lợi ích của mỗi bên cũng như lợi ích chung. Theo đó, quan hệ Đối tác Chiến lược toàn diện có thể được phát triển vượt ra ngoài những lĩnh vực hợp tác truyền thống, để gắn kết với những vấn đề lớn mang tính dài hạn.

Các lĩnh vực chiến lược trở thành động lực mới của quan hệ song phương

Pháp là một trong những đối tác quan trọng của Việt Nam tại châu Âu và sở hữu năng lực được quốc tế công nhận trong nhiều lĩnh vực phù hợp với nhu cầu phát triển của Việt Nam : cơ sở hạ tầng, giao thông đường sắt, hàng không và không gian, năng lượng, công nghệ cao, chuyển đổi xanh và đào tạo nguồn nhân lực. Chính tại điểm giao thoa giữa thế mạnh và kinh nghiệm của Pháp với nhu cầu phát triển của Việt Nam đang hình thành những triển vọng hợp tác mới.

Trong lĩnh vực hạ tầng giao thông, các cơ hội hợp tác trải rộng từ đường sắt đến cảng biển và logistiques, cũng như phát triển đô thị bền vững. Trong lĩnh vực năng lượng, năng lực công nghệ và tài chính của Pháp, cùng với kinh nghiệm của Pháp về cơ sở hạ tầng carbone thấp, có thể hỗ trợ những tham vọng của Việt Nam trong chuyển đổi năng lượng và mục tiêu đạt phát thải ròng bằng “0” vào năm 2050.

Hàng không và không gian là một lĩnh vực đặc biệt giàu triển vọng. Pháp sở hữu một trong những hệ sinh thái công nghiệp, khoa học và công nghệ phát triển nhất châu Âu trong các lĩnh vực này, trong khi Việt Nam đang từng bước xây dựng năng lực của mình về quan sát Trái Đất, viễn thám và công nghệ vệ tinh.

Hai nước đã có nền tảng hợp tác, đặc biệt thông qua chương trình vệ tinh VNREDSat-1. Kinh nghiệm này có thể trở thành cơ sở cho những dự án mới trong chia sẻ và khai thác dữ liệu, đào tạo nguồn nhân lực, nghiên cứu các công nghệ mới và phát triển các ứng dụng không gian phục vụ nền kinh tế và xã hội.

Hai cầu nối chiến lược giữa ASEAN và Liên minh châu Âu

Một trong những khía cạnh chiến lược quan trọng của quan hệ Việt Nam – Pháp nằm ở khả năng kết nối hai không gian khu vực lớn : ASEAN và Liên minh châu Âu.

Pháp là một đối tác chiến lược hàng đầu của Việt Nam trong Liên minh châu Âu. Về phần mình, nhờ vị trí địa chiến lược, nền kinh tế năng động và mạng lưới quan hệ đối tác quốc tế ngày càng rộng mở, Việt Nam có thể trở thành một cầu nối quan trọng, giúp Pháp và các đối tác châu Âu tăng cường quan hệ với ASEAN và rộng hơn là với khu vực châu Á – Thái Bình Dương.

Theo chiều ngược lại, vị thế của Pháp trong Liên minh châu Âu có thể góp phần tạo thuận lợi cho Việt Nam tiếp cận các thị trường, nguồn vốn, công nghệ và chuỗi giá trị của châu Âu. Việc triển khai hiệu quả Hiệp định Thương mại tự do giữa Việt Nam và Liên minh châu Âu (EVFTA), những nỗ lực thúc đẩy Hiệp định Bảo hộ đầu tư giữa Liên minh châu Âu và Việt Nam (EVIPA), cùng với việc phát triển hợp tác trong những lĩnh vực chiến lược mới, có thể tạo ra những động lực kết nối mới giữa hai nền kinh tế và hai khu vực.

Do đó, chuyến thăm không chỉ nhằm củng cố quan hệ Việt Nam – Pháp trên phương diện song phương. Ở tầm rộng hơn, hai nước có cơ hội phát huy vị thế và những lợi thế riêng để từng bước trở thành những cầu nối chiến lược của nhau giữa ASEAN và Liên minh châu Âu, qua đó góp phần thúc đẩy sự gắn kết giữa hai khu vực.

Trong bối cảnh các chuỗi cung ứng, dòng vốn và công nghệ cũng như cấu trúc của nền kinh tế toàn cầu đang trải qua những biến đổi sâu sắc, việc làm sâu sắc hơn quan hệ Việt Nam – Pháp cũng có thể giúp hai nước mở rộng không gian chiến lược, đa dạng hóa đối tác, thị trường và chuỗi cung ứng, đồng thời tăng cường tính tự chủ và khả năng chống chịu của nền kinh tế mỗi nước.

Từ Trái Đất đến không gian : Những chân trời mới cho quan hệ Việt Nam – Pháp

Nếu lịch sử đã tạo nên những mối liên hệ đặc biệt giữa Việt Nam và Pháp, thì giờ đây chính những vấn đề của tương lai đang mang lại nội hàm mới cho quan hệ giữa hai nước.

Từ thương mại, đầu tư, giáo dục và văn hóa đến cơ sở hạ tầng, chuyển đổi xanh, khoa học và công nghệ, hàng không và không gian, quan hệ Việt Nam – Pháp có khả năng xây dựng một cấu trúc hợp tác ngày càng đa dạng và mang tính chiến lược.

Trong bối cảnh đó, sự tham dự của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tại Hội nghị Thượng đỉnh về Không gian truyền tải một thông điệp vượt xa khuôn khổ hợp tác trong một lĩnh vực công nghệ cao. Đây là sự thể hiện tham vọng của một Việt Nam mong muốn tham gia đầy đủ vào những lĩnh vực sẽ định hình tương lai, đồng thời kiên định với hòa bình, hợp tác và luật pháp quốc tế; quyết tâm tăng cường năng lực khoa học và công nghệ, tiềm lực đổi mới sáng tạo và tự chủ chiến lược nhằm phục vụ phát triển đất nước.

Đối với cả Việt Nam và Pháp, đây cũng là cơ hội để biến những điểm đồng thuận thành các chương trình cụ thể, tiềm năng thành các dự án và tham vọng thành những kết quả hữu hình, bằng cách kết nối thế mạnh của Pháp với nhu cầu phát triển của Việt Nam.

Từ những mối liên kết được hình thành và ngày càng sâu sắc trong hơn nửa thế kỷ quan hệ ngoại giao, đến những cơ hội đang mở ra trong kỷ nguyên số và nền kinh tế không gian mới, chuyến thăm chính thức Pháp và việc Tổng Bí thư Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam, Chủ tịch nước Tô Lâm tham dự Hội nghị Thượng đỉnh về Không gian có thể tạo thêm động lực mới cho quan hệ Đối tác Chiến lược Toàn diện Việt Nam – Pháp: niềm tin chính trị sâu sắc hơn, sự hội tụ lợi ích ngày càng lớn, hợp tác cụ thể và thực chất hơn, cùng một tầm nhìn ngày càng tham vọng — từ Trái Đất đến không gian.

Stéphanie Palme (dịch từ bản tiếng Pháp « Vietnam – France : élargir l’horizon de la coopération, de la terre à l’espace »)